Biomedisch gezien is angst een natuurlijke overlevingsreactie van het lichaam op dreigend gevaar. Het is een activatie van het autonome zenuwstelsel, specifiek de orthosympathicus (het gaspedaal). Zodra er dreiging wordt waargenomen, bereidt het lichaam zich voor op actie door de bloeddruk te verhogen, de spieren aan te spannen en de focus te verscherpen. Bij chronische angstklachten is er echter geen sprake van een reëel, acuut gevaar, maar blijft het systeem in een staat van paraatheid hangen.
Angst kleurt je hele wereldbeeld en beperkt je vrijheid. Het is een constante innerlijke strijd die veel energie vreet:
Hyper-waakzaamheid: Je scant continu je omgeving en je eigen lichaam op signalen dat er iets “mis” is.
Vermijdingsgedrag: Situaties die angst oproepen (zoals drukte, alleen zijn of juist sociale verplichtingen) ga je uit de weg, waardoor je wereld steeds kleiner wordt.
Piekeren: Je brein draait overuren met “wat als”-scenario’s, waardoor je niet meer in het huidige moment kunt leven.
Onzekerheid: Je vertrouwt je eigen lichaam en je eigen waarneming niet meer, wat leidt tot een groot gevoel van onveiligheid.
Angst manifesteert zich zowel mentaal als fysiek, vaak in een verwarrende mix:
Fysiek: Hartkloppingen, een beklemd gevoel op de borst, zweten, trillen, duizeligheid en een droge mond.
Mentaal: Een gevoel van naderend onheil, concentratieproblemen, rusteloosheid en prikkelbaarheid.
Spijsvertering: “Vlinders” of een knoop in de maag, misselijkheid of vaker naar het toilet moeten.
Slaap: Moeite met inslapen door malende gedachten of schrikachtig wakker worden.
Binnen de Stressortherapie zien we angst niet als een ziekte, maar als een geconditioneerde reactie van een limbisch systeem dat op “onveilig” staat afgesteld.
De Amygdala die nooit “vrij” krijgt
Het limbisch systeem, met de amygdala als middelpunt, is de bewaker van je veiligheid. Bij angstklachten is deze bewaker overwerkt. Door eerdere ervaringen of langdurige stress is het brein gaan geloven dat de wereld fundamenteel onveilig is.
Foutieve koppelingen: Je brein heeft onschuldige prikkels (zoals een bepaalde gedachte, een lichamelijke sensatie of een plek) gekoppeld aan “gevaar”. Zodra die prikkel optreedt, vuurt het limbisch systeem direct een angstreactie af.
Neuroplasticiteit: Je hebt je brein onbewust getraind om angstpaden te gebruiken. Hoe vaker je angstig bent, hoe sterker deze neurale “snelwegen” worden.
Onderdrukte emoties als brandstof
Een essentieel inzicht bij Stressortherapie is dat angst vaak een dekmantel is voor andere, diepere emoties.
De bliksemafleider: Het brein vindt het soms “veiliger” om je bang te laten zijn voor iets abstracts (zoals je gezondheid of de toekomst) dan om je de rauwe pijn van onderdrukte boosheid, schuldgevoel of diep verdriet te laten voelen. De angst fungeert dan als een bliksemafleider voor emoties die niet gevoeld mogen worden.
Persoonlijkheid en controle: Mensen met angstklachten hebben vaak een sterke behoefte aan controle en stellen hoge eisen aan zichzelf (perfectionisme). De angst ontstaat wanneer het brein merkt dat controle een illusie is, maar de onderliggende emotie (bijvoorbeeld machteloosheid) wordt onderdrukt.
Herstel door herprogrammering
Herstel van angst binnen Stressortherapie betekent dat we het limbisch systeem gaan hertrainen.
Veiligheidssignalen: We leren je brein dat de fysieke angstsensaties weliswaar onprettig zijn, maar ongevaarlijk. Het is slechts een alarmsysteem dat te gevoelig staat.
Emotionele integratie: Door de onderdrukte emoties die onder de angst liggen te herkennen en te doorvoelen, valt de noodzaak voor het brein om “angst” als afleiding te gebruiken weg.
Hertrainen van de focus: We leren het brein om de focus te verleggen van “gevaardetectie” naar “veiligheidsperceptie”, waardoor de neurale paden van rust weer dominant worden.
